Instytut Duszpasterstwa Emigracyjnego

Rok Święty 1975 ogłoszony przez Pawła VI miał na celu duchowe odrodzenie chrześcijan oraz zintensyfikowanie ich wierności Ewangelii poprzez nawrócenie i dzieła miłości wobec braci i sióstr. Papież uwzględnił prośby różnych Konferencji Episkopatów i polecił 29.10.1973 roku dołączyć do zbioru Modlitw eucharystycznych przeznaczonych do Mszy z udziałem dzieci (zatwierdzonych 26.10.) dwie kolejne Modlitwy eucharystyczne o tajemnicy pojednania. Możliwość używania tych modlitw w liturgii była przewidziana początkowo jako eksperyment i na okres trzech lat (ad experimentum oraz ad triennium).

Ostatnia wersja Piątej Modlitwy eucharystycznej, podobnie jak poprzednie trzy, posiada swój temat, który brzmi: "Kościół na drodze ku jedności" (D). Również w tym przypdku zmienne jej części - prefacja i modlitwy wstawiennicze za Kościół - stoją na jednej płaszczyźnie, jeśli chodzi o podany temat. Embolizm prefacji (D) rozwija radosny hymn uwielbienia i dziękczynienia Bogu Ojcu za osobę Syna Bożego, "który jest blaskiem wiecznej chwały i który dla nas stał się człowiekiem". To On, Bóg-Człowiek, "zgromadził wszystkie narody w jedności Kościoła" zakładając tę wielką Wspólnotę. To On zaprosił do tej Wspólnoty ludy ziemi, aby weszły do niej przez chrzest i nadal są one zbierane "mocą Ducha" w jedną rodzinę.

Podobnie jak poprzednie dwie wersje Piątej Modlitwy eucharystycznej, tak i trzecia jej wersja (C) posiada swój temat, który brzmi: "Chrystus wzorem miłości". Również i w tym wypadku zmienne części: prefacja i modlitwy wstawienicze za Kościół są tematycznie ze sobą związane. Embolizm prefacji podkreśla dziękczynienie z powodu wielkiego Daru od Ojca, jakim jest Jego Syn "nasz Brat i Odkupiciel". W dalszych słowach jest dokładniej powiedziane Kim On jest. To przez Niego Bóg Ojciec objawił siebie samego. "Bóg jest życzczliwy człowiekowi".

Myślą przewodnią drugiej wersji Piątej Modlitwy eucharystycznej są słowa: "Jezus naszą drogą" (B). Prefacja i modlitwy wstawiennicze za Kościół stanowią zmienne części tej Modlitwy eucharystycznej i są tematycznie ze sobą związane. Embolizm prefacji - wymienna jej część - nawiązuje do roli Boga Ojca wobec stworzeń. On, jak troskliwy ojciec ziemski, interesuje się swoimi istotami, które stworzył, kieruje ich losem i troszczy się codziennie o nie. Szczególne miejsce wśród stworzeń ma człowiek.

Pierwsza wersja omawianej Piątej Modlitwy eucharystycznej (A) nosi tytuł "Bóg kieruje swoim Kościołem". Szczególne odbicie powienien ten temat znaleźć w prefacji i w modlitwach wstawienniczych, które w kolejnych wersjach Modlitwy eucharystycznej się zmieniają. Embolizm prefacji (A) podejmuje zagadnienie opieki Boga Ojca nad każdym pojedynczym człowiekiem i Jego obecności w jego życiu: "Ty nie zostawiasz na samych na drodze życia, ale pośród nas żyjesz i działasz".

Kolejną Modlitwą eucharystyczną, która została umieszczona w Mszale Rzymskim dla diecezji polskich po czwartej Modlitwie, nosi nazwę Piąta Modlitwa eucharystyczna. W czasie wprowadzania posoborowej odnowy liturgii, kiedy zatwierdzano kolejne Modlitwy eucharystyczne, pojawiły się nowe Modlitwy zredagowane w Kościołach lokalnych. Zjawisko powstawania nowych tekstów motywowano tym, żeby pomagały one w lepszym poznawaniu Tajemnicy Eucharystii i wyrażeniu wiary Kościoła w dzisiejszym języku.

Czwarta Modlitwa eucharystyczna, której głównym autorem był C. Vagaggini, czerpie - podobnie jak Trzecia modlitwa eucharystyczna - z wielkich tradycji wschodnich, szczególnie z modlitw z grupy antiocheńskiej, a konkretnie z Kanonu aleksandryjskiego św. Bazylego, powstałego w IV wieku. Struktura tej modlitwy eucharystycznej nie odbiega od poprzednich, ale bliska jest jednak hebrajskiemu błogosławieństwu, charakteryzującemu się szeroko rozbudowaną anamnezą całej historii zbawienia. Anamneza ta, to uporządkowane przedstawienie realizacji Bożego planu zbawienia w historii począwszy od stworzenia po Wniebowstąpienie i kontynuowanego w Kościele od Pięćdziesiątnicy aż do paruzji. Jest ona jednocześnie pełnym uwielbienia wyznaniem wiary.

Kolejną Modlitwą eucharystyczną, która znajduje się w zestawie zaproponowanym w Missale Romanum z 1970 roku, jest trzecia Modlitwa eucharystyczna. Jest ona zupełnie nową kompozycją w porównaniu z Kanonem Rzymskim opartą na tradycji liturgii galijskiej (z terenu dzisiejszej Francji, która już zanikła) i mozarabskiej (do dziś sprawowanej w północno-wschodniej Hiszpanii). Tekst tej modlitwy nawiązuje do anafor typu antiocheńskiego i aleksandryjskiego oraz zawiera wyrażenia z Libelli z Werony i z mów św. Leona Wielkiego papieża. Modlitwa ta, chociaż posługuje się językiem kultury biblijnej i patrystycznej, nie przestaje być komunikatywną dla współczesnego człowieka.

Jednym z postulatów reformy liturgicznej ostatniego Soboru było podniesienie jakości udziału wiernych w liturgii, a szczególnie w Eucharystii. Temu miało służyć użycie języka ojczystego w liturgii oraz ubogacenie jej poprzez nowe teksty, bądź wprowadzenie starych ale zapomnianych już tekstów, bądź wprowadzenie uproszczonych rytów, aby ułatwić wiernym ich zrozumienie. W uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego - 23.05.1968 roku - opublikowano nowe Modlitwy eucharystyczne, po zatwierdzeniu ich przez Pawła VI. Celem opracowania i publikacji tych nowych Modlitw było szersze udostępnienie duchowieństwu i wiernym zarówno głębokich treści biblijnych, jak i tekstów z tradycji Kościoła. Pomnożenie ich liczby o kolejne trzy przyczyniło się do pełniejszego udziału wiernych w misterium Eucharystii i pogłębienia życia religijnego.

Do Soboru Watykańskiego II w mszałach rękopiśmiennych, a później drukowanych w języku łacińskim miniatura - najczęściej całostronicowa - przedstawiała Chrystusa na krzyżu. Bywało też tak, że w literę "T" była ona wkomponowana, aby w ten sposób zaznaczyć, że w tym miejscu rozpoczyna się dalszy ciąg Kanonu Rzymskiego, czyli jedynej modlitwy eucharystycznej w tamtych czasach.

Pierwsza strofa rozpoczyna się słowami: Te igitur. Jest to prośba o przyjęcie i pobłogosławienie darów ofiarnych. Od tej chwili kapłan działa in persona Christi. Chrystus jest Tym, który teraz działa przez kapłana.